در حالی که آمریکا با فعالسازی نیروگاههای فسیلی به توسعه سریع هوش مصنوعی شتاب داده، قوانین سختگیرانه زیستمحیطی اروپا به مانعی بالقوه برای حضور این قاره در موج بعدی فناوری تبدیل شده است.
اروپا بر سر یک دوراهی ایستاده است: یا در رقابت هوش مصنوعی به شکلی جدی حضور یابد، یا همچنان به اهداف اقلیمی خود که در دنیا پیشرو است، پایبند بماند.
دَن آیوز از مؤسسه «ودبوش سکیوریتیز» به سیانبیسی گفت: «اروپا در لحظهای قرار دارد که گویی بر سر یک چنگال در جاده رسیده است.» این اتحادیه یا میتواند «در دنیای آینده نقشآفرینی کند» یا این ریسک را بپذیرد که «بخش بزرگی از این موج فناوری را از دست بدهد.»
این دوراهی با قوانین الزامی منطقه در زمینه انرژی سبز پیچیده تر شده است. در سطح جهانی، انرژی بزرگترین گلوگاه برای ساخت پروژههای مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی است. در حالی که ایالات متحده برای تأمین انرژی مورد نیاز جهت توسعه این پروژهها، نیروگاههای سوخت فسیلی خود را فعال میکند، اروپا توسعه دهندگان را ملزم میکند که شاخصهای بهرهوری آب و انرژی را افشا کنند؛ موضوعی که باعث افزایش بروکراسی اداری شده و میتواند سرعت راهاندازی پروژهها را کاهش دهد.
اتحادیه اروپا اغلب به خاطر مجموعهای از سیاستهای زیستمحیطی پیشرو و گامهای بلندی که با سازوکارهای جدید، مانند «مالیات کربن مرزی» (CBAM) برداشته است، مورد تحسین قرار میگیرد. با این حال، برخی منتقدان استدلال میکنند که این اقدامات مانع کسبوکار میشوند. «آیوز» میگوید این قاره به عنوان منطقهای «ضد کارآفرینی» دیده میشود که همین مسئله باعث میشود نامهای بزرگ فناوری و استارت آپ های اروپایی در جستجوی سیاستهای حمایتی تر، به ایالات متحده، خاورمیانه یا آسیا نقل مکان کنند.
در حالی که اروپا تلاش میکند در رقابت هوش مصنوعی عقب نماند، نیاز به زیرساختهای تشنهی انرژی افزایش و تقاضا برای برق به شدت بالا میرود؛ و حالا نادیده گرفتن این اصطکاک دشوارتر شده است. ظرفیتهای اضافی انرژیهای تجدیدپذیر قرار بود جایگزین منابع آلایندهتر شوند، اما اکنون نگرانیهایی وجود دارد که ماجرا به شکل دیگری رقم بخورد.
پل جکسون، استراتژیست بازار جهانی در مؤسسه Invesco، به CNBC گفت: «در بریتانیا مشاهده میکنید که ما از همین حالا از برخی تعهدات خود عقبنشینی کردهایم» و احتمالاً اروپا نیز همین مسیر را دنبال خواهد کرد.
جکسون گفت: «این یک روند نسبتاً معمول است؛ وقتی اوضاع خوب است، متقاعد کردن افراد، کسب و کارها و دولتها برای حرکت در مسیر درستِ مسائلی مثل تغییرات اقلیمی و پذیرفتن بخشی از هزینههای مرتبط با آن آسان است.» او افزود با این حال، وقتی قانون گذاران با دوران سختتر و منافع متضاد روبرو میشوند، پایین آوردن برنامههای اقلیمی در لیست اولویتها، یکی از سادهترین کارهایی است که میتوانند انجام دهند.
شبکه انرژی بریتانیا عاری از زغالسنگ است که به مراتب آلایندهتر از گاز است، اما شبکه اروپا اینگونه نیست.
جاگز والیا، مدیر بخش زیرساختهای جهانی در Van Lanschot Kempen، به CNBC گفت: «نگرانم که در مرحلهای معین، تعطیلی نیروگاههای زغالسنگ عملاً به تعویق بیفتد.»
او گفت خارج کردن سوخت های فسیلی از مدار همزمان با ورود انرژیهای تجدیدپذیر زمانی پاسخگوست که تقاضای انرژی ثابت باشد، اما اکنون دیگر اینطور نیست. مراکز داده به اتصال مداوم نیاز دارند، بنابراین نوسانات و ناپایداری انرژی باد و خورشید میتواند چالشبرانگیز باشد.
والیا گفت: «در ارتباط با برق، شاید نتوانیم از پسِ تعطیل کردن نیروگاههای زغالسنگ بربیاییم که این موضوع هم برای گذار انرژی و هم برای امنیت انرژی به یک سردرد واقعی تبدیل خواهد شد.»
در طول سال جاری، اروپا از تعدادی از تعهدات زیستمحیطی خود عقبنشینی کرده است:
• در ۱۶ دسامبر، اتحادیه اروپا ممنوعیتِ اجرایی خودروهای احتراق داخلی جدید از سال ۲۰۳۵ را تعدیل و تضعیف کرد.
• در ۹ دسامبر، با تأخیر یکساله در اجرای سامانه جدید تجارت آلایندگی اتحادیه اروپا (ETS) برای بخش ساختمان، حملونقل جادهای و صنایع کوچک موافقت کرد؛ هرچند همزمان متعهد شد که میزان آلایندگی را تا سال ۲۰۴۰ به میزان ۹۰٪ کاهش دهد.
• اوایل امسال نیز دستورالعملهای مربوط به نظارت بر پایداری شرکتی (CSDDD) و گزارشدهی پایداری شرکتی (CSRD) محدودتر شده و به تعویق افتادند.
برخی از این اقدامات به جای عقبنشینی، به عنوان «عملگراییِ بسیار لازم» استقبال کردهاند.
نیک دلا فورج، شریک عمومی صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر Planet A Ventures که از استارت آپ های فناوری مرتبط با اقلیم حمایت میکند، در ۱۱ دسامبر به برنامه «Europe Early Edition» شبکه CNBC گفت: «ما همیشه در لبهی حرکت به سمتی هستیم که حضور در اروپا آنقدر غیرجذاب شود که دیگر توجیهی نداشته باشد. از سوی دیگر، بسیاری از این مقررات به شدت مورد نیاز هستند.»
او افزود: «خوشبختانه آنچه شاهدش هستیم، یک بازنگری نسبتاً سالم است.» دلا فورج معتقد است که باز تعریف دستورالعملها، از جمله «مقررات افشای مالی پایدار» (SFDR) که در حال حاضر در دست بررسی است، «کاملاً عملگرایانه است و ما آن را یک بهبود میدانیم.»
حامیان هوش مصنوعی بر توانایی این فناوری در افزایش بهرهوری سامانههای انرژی و ارتقای پایداری تأکید میکنند؛ آنها هوش مصنوعی را همزمان هم یک «مشکل» و هم «راهکار» برای تقاضای فزاینده شبکه برق معرفی میکنند که همین موضوع احتمالاً آن را به سرمایهگذاری ارزشمندی تبدیل میکند.
سخنگوی کمیسیون اروپا به CNBC گفت: «با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، پتانسیل آن برای تقویت تابآوری انرژی اروپا و تسریع گذار پاک، روز به روز آشکارتر میشود. همزمان، نیاز فزاینده فناوریهای هوش مصنوعی به برق، مستلزم برنامهریزی هوشمندانه و آیندهنگرانه است.»
او افزود که این بلوک اقتصادی «کاملاً آماده است تا ضمن محافظت از ثبات و قابلیت اطمینان سیستم انرژی اروپا، از این فرصتها بهرهبرداری کند.»
کمیسیون اروپا به سوالات مشخص CNBC درباره عقبنشینی از قوانین پایداری در پی فشار برای توسعه هوش مصنوعی، یا چگونگی برنامهریزی برای دستیابی به اهداف جدیدِ قانونی و الزامآور، پاسخ مستقیمی نداد.
در عوض، سخنگوی این اتحادیه به آمادهسازی یک نقشه راه برای استفاده از هوش مصنوعی در بخش انرژی اشاره کرد که در راستای «راهبرد به کارگیری هوش مصنوعی» (Apply AI Strategy) طراحی شده است؛ راهبردی که هدف آن سرعت بخشیدن به استقرار این فناوری است.
اگر سیاستگذاران بر الزامات پایداری پافشاری کنند، توسعه دهندگان زیرساختهای هوش مصنوعی ممکن است در عوض، آلایندگی خود را با استفاده از «اعتبارات کربن» یا گواهیهای انرژی تجدیدپذیر جبران کنند. هر واحد اعتبار، معادل حذف یک تن متریک دیاکسید کربن یا جلوگیری از ورود یک تن متریک از آن به جو زمین است.
به گفته جیم رایت، مدیر صندوق درآمد زیرساخت جهانی پریمیر میتون، غولهای ارائهدهنده خدمات ابری هوش مصنوعی «همچنان اهداف اصلی خود برای کربن زدایی را حفظ کردهاند»، اما برای دستیابی به آنها به چنین اقداماتی روی میآورند. او با اشاره به تفاوت در ترکیب شبکههای انرژی گفت: «زیرا در واقعیت، آنها مقداری گاز و حتی ممکن است مقداری زغالسنگ مصرف کنند.»
این واقعیت در توافق ۹ دسامبر اتحادیه اروپا به رسمیت شناخته شد؛ توافقی که شامل استفاده از اعتبارات حذف کربن برای رسیدن به هدف جدید کاهش آلایندگی بود. در مجموع، از آنجایی که تقاضای ناشی از هوش مصنوعی برای برق از عرضه منابع پاک پیشی گرفته است، این وضعیت به جای «گذار انرژی»، عصری از «افزودن انرژی» را ایجاد کرده است؛ پویایی و روندی که مورد استقبال مدیران ارشد شرکتهای نفتی قرار گرفته است.
همچنین، این موضوع تنها به فراوانی انرژی مربوط نمیشود، بلکه مسئله امنیت انرژی نیز مطرح است. جکسون گفت که رقابت در حوزه مراکز داده و هوش مصنوعی «فشار بسیار بیشتری بر زیرساختهای انرژی ما وارد میکند و همانطور که در سالهای اخیر دیدهایم، ما در این زمینه چندان تابآور نیستیم.» او افزود که این به معنای اضافه شدن یک تقاضای انرژی تقریباً در سطح پایه به شبکههای موجود است که میتواند باعث نوسان بیشتر قیمتها و منجر به جیرهبندی انرژی شود.
کارشناسان به CNBC گفتهاند که تغییرات اقلیمی یک ریسک تجاری و زیرساختی است که از بین نخواهد رفت.
از نظر «کوکو آگبو بلوآ»، مدیر جهانی تحقیقات در بانک سوسیته ژنرال، این موضوع «فیلِ بزرگی در اتاق» (کنایه از مشکلی عظیم که نادیده گرفته میشود) و یکی از بزرگترین نگرانیهای او برای آینده است.
او روز دوشنبه در برنامه «Squawk Box Europe» شبکه CNBC گفت: کار ما به نوعی ساخته است (برشته شدهایم)… در واقع این یک بازی با کلمات است، چون ما در مسیر گرمایش ۵.۲ تا ۳ درجهای [نسبت به سطوح پیش از صنعتی شدن] هستیم. و اگر به فناوریهای سبز نگاه کنید، میبینید که آنها به جای جایگزینی سوخت های فسیلی، صرف تأمین انرژی مراکز داده میشوند.»
با این حال، ممکن است چند سال طول بکشد تا اهداف زیستمحیطی اروپا رسماً لغو شوند. والیا گفت: گاه در مورد اهداف پایداری، کاری که کشورها انجام میدهند این است که اگر قصد عقبنشینی از هدفی را داشته باشند، سعی میکنند آن را به لحظه آخر موکول کنند.»
منبع: CNBC
