بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵، موج تازهای از تعرفههای تجاری را به راه انداخت که نهتنها شرکای تجاری آمریکا، بلکه کل اقتصاد جهانی را با شوک و بی ثباتی مواجه کرد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، بازگشت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به قدرت در سال ۲۰۲۵، سالی پرتنش را برای تجارت جهانی رقم زد؛ سالی که با افزایش گسترده تعرفهها علیه شرکای تجاری ایالات متحده همراه بود و مالیات بر واردات را به بالاترین سطح خود از زمان رکود بزرگ رساند.
سیاستهای تجاری دولت ترامپ با هدف احیای تولید داخلی آمریکا اجرا شد اما پیامدهای آن فراتر از مرزهای این کشور رفت و موجب آشفتگی بازارهای مالی و آغاز دور تازهای از مذاکرات پیچیده تجاری و سرمایهگذاری شد.
بر اساس گزارش «آزمایشگاه بودجه ییل» (Yale Budget Lab)، میانگین نرخ تعرفههای آمریکا از کمتر از ۳ درصد در پایان سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۷ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت؛ جهشی کمسابقه که فشار زیادی بر زنجیرههای تأمین جهانی وارد کرد.
توافقها؛ ناقص و پرهزینه
در پی این سیاستها، رهبران بسیاری از کشورها برای دستیابی به توافقهایی با نرخ تعرفه پایینتر راهی واشنگتن شدند؛ توافقهایی که اغلب با وعده میلیاردها دلار سرمایهگذاری در آمریکا همراه بود.
توافقهای اولیهای با شرکای مهمی مانند اتحادیه اروپا، انگلیس، سوئیس، ژاپن، کره جنوبی و ویتنام حاصل شد، اما توافق نهایی با چین با وجود چندین دور مذاکره و دیدار مستقیم میان دونالد ترامپ و شی جین پینگ، همچنان محقق نشد.
توافق اتحادیه اروپا که شامل اعمال تعرفه ۱۵ درصدی بر صادرات این بلوک و تعهدات مبهم سرمایهگذاری بود، با انتقادات گستردهای مواجه شد. با این حال، اقتصادهای اروپایی با استفاده از معافیتها و یافتن بازارهای جایگزین، تا حد زیادی خود را با شرایط جدید تطبیق دادهاند.
چین؛ عبور از تعرفهها
در مقابل، چین توانست با فاصله گرفتن از بازار آمریکا، ارتقای زنجیره ارزش تولید و بهرهگیری از اهرم مواد معدنی کمیاب، اثر تعرفههای ترامپ را کاهش دهد.
نتیجه این روند، عبور مازاد تجاری چین از مرز یک تریلیون دلار بود؛ موضوعی که نگرانی آمریکا و اروپا را بیش از پیش تشدید کرده است.
تجارت جهانی در سال ۲۰۲۶؛ ابهام و چالش
یکی از مهمترین ابهامات سال ۲۰۲۶، سرنوشت تعرفههای اعمالشده توسط ترامپ است. در اواخر سال ۲۰۲۵، پروندهای درباره مبنای حقوقی تعرفههای موسوم به «متقابل» و همچنین تعرفههای اعمالشده علیه چین، کانادا و مکزیک، در دیوان عالی آمریکا مطرح شد و انتظار میرود رأی نهایی آن در اوایل ۲۰۲۶ صادر شود.
دولت ترامپ اعلام کرده حتی در صورت شکست حقوقی، از مسیرهای قانونی دیگر برای حفظ تعرفهها استفاده خواهد کرد؛ مسیرهایی که پیچیده تر بوده و دامنه اثرگذاری محدودتری دارند. این موضوع میتواند منجر به مذاکرات مجدد یا آغاز دورهای تازه از عدم قطعیت تجاری شود.
اروپا، چین و معادله دشوار ۲۰۲۶
برای اروپا، روابط تجاری با چین در سال ۲۰۲۶ اهمیت ویژهای دارد. چین سالها مقصدی مطمئن برای صادرات اروپایی بوده اما همزمان، شرکتهای اروپایی با موانع جدی برای ورود به بازار داخلی چین مواجه هستند.
سؤال کلیدی این است که آیا اتحادیه اروپا در نهایت به سمت اعمال تعرفهها یا اقدامات محدودکننده دیگر علیه چین حرکت خواهد کرد یا خیر.
نقش آمریکا، چین و نفتا
به گزارش رویترز، تلاش برای نهایی سازی یک توافق پایدار میان آمریکا و چین حیاتی خواهد بود. تنشزدایی شکننده حاصل از مذاکرات ۲۰۲۵ در نیمه دوم ۲۰۲۶ منقضی میشود و قرار است ترامپ و شی جین پینگ طی سال آینده دو بار دیدار کنند.
همزمان، توافق تجارت آزاد آمریکا با کانادا و مکزیک نیز در سال ۲۰۲۶ مورد بازبینی قرار میگیرد؛ آن هم در شرایطی که هنوز مشخص نیست ترامپ اجازه خواهد داد این پیمان ادامه یابد یا تلاش خواهد کرد آن را مطابق رویکرد خود بازنویسی کند.
