اگرچه کاخ سفید از پیشرفت توافق برای جدایی تیک تاک از بایت دنس خبر میدهد، ساختار مالکیت جدید نشان میدهد شرکت چینی همچنان سهم قابل توجهی از کنترل و سود عملیات تیک تاک در آمریکا را حفظ خواهد کرد؛ موضوعی که منتقدان آن را دور زدن قانون امنیت ملی میدانند.
طرحِ مدتها به تأخیر افتادهی تیک تاک برای جدایی از شرکت مادر چینی خود، بایت دنس، سرانجام روز پنجشنبه به جریان افتاد. این اپلیکیشن محبوب اشتراک گذاری ویدیو اعلام کرد که توسط گروهی از خریداران به رهبری شرکت اوراکل خریداری میشود.
طبق یادداشتی داخلی که توسط بلومبرگ رویت شده است، شو چو، مدیرعامل تیک تاک، به کارکنان خود اعلام کرد که این شرکت و بایت دنس توافق نامه های الزام آوری را برای ایجاد یک «سرمایهگذاری مشترک در آمریکا» امضا کردهاند که اکثریت سهام آن در اختیار سرمایهگذاران آمریکایی خواهد بود. چو در این یادداشت نوشت که «خوشحال است خبرهای بسیار خوبی را به اشتراک میگذارد» و تأکید کرد که قراردادها با شرکتهای اوراکل، سیلور لِیک و MGX به امضا رسیده است.
انتظار میرود این معامله در تاریخ ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ (۲ بهمن ۱۴۰۴) نهایی شود؛ هرچند «شو چو» خاطرنشان کرد که تا آن زمان «هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن باقی مانده است.»
نهادهای نظارتی چین هنوز اعلام نکردهاند که آیا با این معامله موافقت خواهند کرد یا خیر. شو چو در این یادداشت به کارکنان گفت که پس از نهایی شدن قرارداد، این «شرکت مشترک آمریکایی» به عنوان یک نهاد مستقل فعالیت خواهد کرد و کنترل حفاظت از دادهها، نظارت بر محتوا و امنیت الگوریتم را در داخل خاک آمریکا بر عهده خواهد گرفت. وی افزود که این نهاد جدید توسط یک هیئتمدیره هفتنفره اداره خواهد شد که اکثریت اعضای آن آمریکایی هستند. در پی این اخبار، سهام اوراکل در معاملات اولیه روز جمعه، پیش از بازگشایی رسمی بازار، حدود ۵.۲ درصد جهش کرد.
این یادداشت قراردادی را ترسیم میکند که با آنچه کاخ سفید در ماه سپتامبر اعلام کرده بود، مطابقت دارد؛ قراردادی که در آن زمان منتظر تایید چین بود و ارزش عملیات تیک تاک در آمریکا را حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد میکرد. در یادداشت «چو» اشارهای به نظر چین درباره این معامله نشده است؛ معاملهای که بخشی از کنترل تیک تاک در آمریکا (اما نه تمام آن) را از چنگ «بایت دنس» خارج میکند.
طبق این توافق، ساختار مالکیت به شرح زیر خواهد بود:
• ۴۵ درصد: متعلق به سرمایهگذاران جدید شامل اوراکل، سیلور لِیک و MGX (شرکت سرمایهگذاری مستقر در ابوظبی) که هر کدام ۱۵ درصد سهم خواهند داشت.
• ۳۰.۱ درصد: در اختیار شرکتهای وابسته به برخی از سرمایهگذاران فعلی بایت دنس
• ۱۹.۹ درصد: نزد خود شرکت بایت دنس باقی خواهد ماند.
• ۵ درصد نامشخص
شرایط ذکر شده در یادداشت مدیرعامل به گونهای است که به نظر میرسد راه را برای بایت دنس باز گذاشته تا همچنان نظارت خود را بر بخشهای کلیدی تیک تاک در آمریکا (اپلیکیشنی که نیمی از جمعیت این کشور از آن استفاده میکنند) حفظ کند. پیش از این، خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده بود که شرکت مادر چینی، حدود ۵۰ درصد از سود عملیات تیک تاک در ایالات متحده را برای خود حفظ خواهد کرد.
نقش و میزان دخالت بایت دنس، مدتهاست که نقطه اختلاف اصلی در مذاکرات بوده است. این موضوع باعث شده منتقدان، از جمله برخی از هم حزبی های خودِ ترامپ، استدلال کنند که توافقِ مذاکره شده توسط کاخ سفید ممکن است از فیلترهای قانونی عبور نکند.
طبق قانون امنیت ملی که در زمان ریاست جمهوری جو بایدن تصویب و امضا شد، تیک تاک در آمریکا و شرکت بایت دنس ملزم شده بودند که هیچگونه رابطه عملیاتی با یکدیگر نداشته باشند؛ الزامی که به نظر میرسد در قرارداد فعلی با اما و اگرهای زیادی همراه است.
الگوریتمهای محبوب و وسوسهانگیز بایت دنس برای پیشنهاد محتوا، هسته اصلی کسبوکار تیک تاک محسوب میشوند. طبق نسخهای از قرارداد که اخیراً توسط کاخ سفید تشریح شده است، انتظار میرود بایت دنس فناوری توصیه گر هوش مصنوعی خود را به نهاد تازه تأسیس «تیک تاک آمریکا» اجاره دهد.
بر اساس این طرح، شرکت جدید آمریکایی از الگوریتم موجود استفاده خواهد کرد تا سامانه جدیدی را بر پایه دادههای کاربران آمریکایی بازآموزی کند. امنیت این دادهها نیز توسط شرکت اوراکل، که شریک ابری تیک تاک است، تضمین خواهد شد.
نقش شرکت اوراکل به عنوان «نگهبان امنیت دادهها» نیز نگرانیهایی را برانگیخته است. این ترتیب فعلی، مشابه همکاری قبلی تیکتاک و اوراکل است که سالها پیش به دولت آمریکا پیشنهاد شده بود تا نگرانیهای مشابه درباره مالکیت چینی تیک تاک را برطرف کند.
آن طرحِ همکاری که «پروژه تگزاس» نام داشت، در نهایت توسط دولت ایالات متحده رد شد، زیرا برای رسیدگی به مسائل امنیت ملی ناکافی تشخیص داده شده بود.
اگر این توافق نهایی شود، یکی از مسائل چالشبرانگیز و مداوم در روابط پکن و واشنگتن برطرف خواهد شد. این موضوع میتواند نشانهای از پیشرفت در مذاکرات گسترده تر میان این دو کشور باشد؛ کشورهایی که در حوزههای تجارت و مسائل دیگر، رقابت و درگیریهای شدیدی با یکدیگر داشتهاند.
تاکنون کاخ سفید نقش محوری در افشای جزئیات این توافق پیشنهادی داشته است؛ توافقی که بر اساس قانون مصوب سال گذشته در دولت جو بایدن و به دلایل امنیت ملی الزامی شده بود. مقامات آمریکایی همواره ابراز نگرانی کردهاند که مالکیت چینیِ تیک تاک میتواند به پکن این امکان را بدهد که از طریق این اپلیکیشن، دادههای شهروندان آمریکایی را جمعآوری کند یا با استفاده از الگوریتم پیشنهادها، روایتهای سیاسی خاصی را به کاربران القا کند.
بر اساس این قانون، مهلت اولیه برای اجرای قاعده «یا فروش یا ممنوعیت»، ژانویه گذشته (۲۰۲۵) بود. با این حال، دونالد ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید، این ضربالاجل را چندین بار تمدید کرده و در آخرین اقدام، آن را به ژانویه ۲۰۲۶ موکول کرده است.
ماههاست که با کمرنگ شدن احتمال ممنوعیت تیک تاک در دولت ترامپ، این سکو با روال عادی به فعالیت خود ادامه داده و جایگاه خود را به عنوان یک نیروی فرهنگی مسلط در ایالات متحده بیش از پیش تثبیت کرده است. تیک تاک به شکلی تهاجمی در حال نفوذ به دنیای تجارت الکترونیک و «خرید از طریق پخش زنده» (Livestream Shopping) است و در این مسیر حتی با غولهای فناوری آمریکایی از جمله آمازون نیز وارد مشارکت شده است.
درست همان روزی که «شو چو» اعلام کرد توافق نهایی حاصل شده است، تیک تاک نخستین مراسم فرش قرمز خود به سبک اسکار را با عنوان «جوایز تیک تاک» در لسآنجلس برگزار کرد تا قدرت و نفوذ خود را به رخ بکشد.
منبع: بلومبرگ
