افزایش تخفیف فروش نفت ایران به بیش از ۱۰ دلار در هر بشکه، بار دیگر پرسش درباره کیفیت مدیریت بازار صادرات نفت را پررنگ کرده است. در حالی که رقابت فشرده با روسیه و فشار تحریمها ادامه دارد، کارشناسان هشدار میدهند ادامه این روند میتواند به فرسایش درآمدهای نفتی کشور منجر شود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، تازهترین برآوردهای مؤسسه «کپلر» نشان میدهد نفت ایران در بازار چین با تخفیفی حدود ۱۰.۵ دلار زیر قیمت برنت عرضه میشود. این رقم در شرایطی ثبت شده که بازار آسیا با مازاد عرضه نسبی و رقابت شدید میان فروشندگان مواجه است.
در این میان، چین به عنوان مهمترین مقصد نفت تحریمی، عملاً به میدان رقابت مستقیم میان عرضه کنندگان تحت فشار تبدیل شده است. نتیجه این رقابت، فشاری است که بیش از همه در قالب تخفیفهای قیمتی خود را نشان میدهد.
رقابت فشرده در آسیا
بازار نفت آسیا در ماههای اخیر با افزایش عرضه از سوی بازیگران مختلف مواجه شده است. تلاش برخی تولیدکنندگان برای افزایش سهم بازار در چین، فضای رقابتی را تنگتر کرده و قدرت چانهزنی خریداران را بالا برده است.
در چنین شرایطی، فروشندگان نفت تحریمی عملاً ناچارند برای حفظ مشتریان، انعطاف قیمتی بیشتری نشان دهند. اما پرسش اصلی اینجاست که این رقابت قیمتی تا چه نقطهای میتواند ادامه یابد بدون آنکه به درآمدهای پایدار آسیب بزند.
هزینه پنهان تخفیفها
اگرچه ارائه تخفیف میتواند در کوتاهمدت به حفظ جریان صادرات کمک کند، اما در مقیاس روزانه و سالانه، اثر قابل توجهی بر درآمد نفتی میگذارد. حتی اختلاف چند دلاری در هر بشکه، در حجمهای صادراتی بالا به رقمهای میلیارد دلاری تبدیل میشود.
این وضعیت بهویژه زمانی حساستر میشود که بودجه کشور همچنان به درآمدهای نفتی وابستگی دارد. ادامه روند تخفیفهای سنگین میتواند حاشیه مانور مالی دولت را محدودتر کند و فشار بیشتری بر منابع ارزی وارد آورد.
بازی روسیه و محدودیت بازار چین
رقابت ایران و روسیه در بازار چین وارد مرحله ظریفتری شده است. گزارشها نشان میدهد کاهش خرید برخی مشتریان آسیایی از نفت روسیه، بخشی از محمولهها را روانه چین کرده و فضای رقابتی را تنگتر کرده است.
در همین حال، ظرفیت جذب پالایشگاههای مستقل چین نامحدود نیست. این محدودیت تقاضا باعث میشود هر عرضهکننده برای حفظ سهم خود ناچار به امتیازدهی بیشتر شود؛ چرخهای که میتواند به «مسابقه تخفیف» تبدیل شود.
آیا سیاست فعلی پایدار است؟
اتکا به تخفیف به عنوان ابزار اصلی فروش، اگر طولانی شود، میتواند به یک دام ساختاری تبدیل شود. زیرا بازار به قیمتهای پایین عادت میکند و بازگرداندن تخفیفها در آینده دشوارتر خواهد شد.
کارشناسان معتقدند مدیریت پایدار صادرات نفت نیازمند تنوع بازارها، بهبود شرایط نقل و انتقال مالی و افزایش قدرت چانهزنی است. در غیر این صورت، حتی با حفظ حجم صادرات، کیفیت درآمد نفتی ممکن است بهتدریج تضعیف شود.
جمعبندی:
افزایش تخفیف نفت ایران به بیش از ۱۰ دلار در هر بشکه، نشانه تشدید رقابت در بازار محدود آسیاست؛ رقابتی که اگرچه به حفظ فروش کمک میکند، اما هزینه پنهان آن کاهش کیفیت درآمدهای نفتی است.
در کوتاهمدت، تخفیف ابزار بقا در بازار تحریمی است؛ اما در بلندمدت، تداوم این روند بدون اصلاح راهبرد فروش میتواند به فرسایش مزیت درآمدی نفت ایران منجر شود. پرسش کلیدی اکنون این است: حفظ سهم بازار به هر قیمت، یا بازتعریف بازی صادرات؟
