جهش دوباره هزینههای ساختمانی، معادله تولید مسکن را به هم زده است. با تورم بالای مصالح و رشد دستمزدها، سازندگان میگویند ساختوساز دیگر جذابیت سابق را ندارد؛ وضعیتی که میتواند در ماههای آینده سمت عرضه مسکن را بیش از پیش محدود کند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، طبق دادههای رسمی، تورم نقطهای مصالح ساختمانی به بیش از ۶۱ درصد رسیده؛ رقمی که مستقیماً بهای تمامشده ساخت را بالا برده است. در چنین فضایی، برآوردها نشان میدهد هزینه ساخت در پروژههای متعارف خصوصی از حدود ۴۰ میلیون تومان آغاز میشود و در پروژههای لوکس حتی تا نزدیکی ۲۰۰ میلیون تومان در هر مترمربع میرسد.
مشکل اما فقط افزایش هزینه نیست؛ همزمان بازار مسکن در رکود معاملاتی قرار دارد. یعنی سازنده با دو فشار همزمان روبهروست: هزینه ساخت بالا رفته، اما فروش واحدها کند شده است. همین شکاف، موتور عرضه را کم جان کرده است.
جهش نهادهها و فشرده شدن حاشیه سود
افزایش تورم مصالح و دستمزد، ساخت مسکن را وارد فاز پرریسکتری کرده است. در پروژههای معمولی شاید هنوز امکان مدیریت هزینه وجود داشته باشد، اما در پروژههای بزرگ یا زمانبر، هر موج تورمی جدید میتواند برآوردهای اولیه را به هم بزند.
در چنین شرایطی، سازنده برای شروع پروژه جدید به اطمینان بیشتری نیاز دارد. وقتی مسیر هزینهها قابل پیشبینی نیست، طبیعی است که سرمایهگذار ترجیح دهد پروژه را به تعویق بیندازد یا سرمایه خود را به بازارهای نقد شوندهتر منتقل کند.
رکود معاملات، قفل نقدینگی
بازار مسکن با یک تناقض روبهروست: از یک طرف هزینه ساخت بالا رفته و از طرف دیگر قدرت خرید مصرفکننده تضعیف شده است. نتیجه این وضعیت، کاهش سرعت فروش واحدهای ساختهشده است.
برای سازنده، فروش کند به معنای قفل شدن سرمایه است. وقتی پروژه قبلی به سختی نقد میشود، منابع لازم برای شروع پروژه جدید فراهم نمیشود. این چرخه بهتدریج عرضه آینده مسکن را محدود میکند؛ حتی اگر تقاضای بالقوه در بازار وجود داشته باشد.
مهاجرت سرمایه به بازارهای رقیب
در فضای نااطمینانی اقتصادی، سرمایهها معمولاً به سمت داراییهای نقد شونده تر حرکت میکنند. بازارهایی مانند ارز و طلا به دلیل امکان خروج سریع، برای سرمایهگذاران جذابتر شدهاند.
در مقابل، مسکن دارایی کم نقدشوندهای است که دوره بازگشت سرمایه در آن طولانیتر است. ترکیب این ویژگی با رشد هزینه ساخت، باعث شده بخشی از سازندگان یا سرمایهگذاران ساختمانی موقتاً از بازار فاصله بگیرند.
خطر کاهش عرضه در میانمدت
اگر روند فعلی ادامه یابد، کاهش تمایل سازندگان میتواند با فاصله زمانی خود را در قالب افت تولید مسکن نشان دهد. بازار مسکن معمولاً با تأخیر به تغییرات سمت ساخت واکنش نشان میدهد.
در صورت بازگشت تقاضا یا بهبود شرایط اقتصادی، محدود بودن عرضه میتواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند. به بیان دیگر، رکود ساخت امروز ممکن است به کمبود عرضه فردا تبدیل شود.
جمعبندی:
افزایش شدید هزینه ساخت در کنار رکود معاملات، بازار ساختوساز را وارد فاز احتیاط کرده است. سازندگان با حاشیه سود فشرده تر و نقدشوندگی پایینتر روبهرو هستند و همین موضوع میل به سرمایهگذاری جدید را کاهش داده است.
اگر این روند ادامه یابد، خطر اصلی نه در امروز بلکه در آینده بازار مسکن ظاهر میشود: کاهش عرضه در برابر تقاضای فزاینده. مسیری که میتواند زمینهساز موج بعدی فشار قیمتی در بازار ملک باشد، مگر آنکه متغیرهای هزینه، تأمین مالی و تقاضای مؤثر همزمان ترمیم شوند.
