چشم خیره اقتصاد جهان به ایران؛ تحلیلگران: نفت برنت تا ۱۹۰ دلار هم بالا می‌رود

کارشناسان اقتصادی در محافل بین المللی معتقدند جنگ ۱۴ میلیون بشکه از عرضه جهانی نفت را قطع کرده که می تواند قیمت نفت برنت را تا ۱۹۰ دلار افزایش دهد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، در حالی که دونالد ترامپ تلاش کرده است با حرف‌ درمانی بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داده و بهای نفت را کاهش دهد، ناتوانی در پیشبرد این سیاست باعث شده تصمیمات ضدونقیضی در دستور کار کاخ سفید قرار گیرد. واقعیت میدانی اما چیز دیگری می‌گوید: جنگ تا سوم فروردین حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت کاسته است. این رقم را فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، اعلام کرده و نشان‌دهنده عمق فاجعه‌ای است که بازارهای انرژی را در برگرفته است.

تحلیلگران با فرض ادامه اختلالات عرضه فعلی، قیمت نفت برنت را بین ۱۰۰ تا ۱۹۰ دلار تخمین می‌زنند و پیش‌بینی میانگین آنها ۱۳۴ دلار و ۶۲ سنت است. رقمی که اگر محقق شود، اقتصاد جهانی را با شوکی بی‌سابقه مواجه خواهد کرد. هر چه هست، مولفه نفت معادلات را در ذهن متجاوزان به هم ریخته و حالا بسیاری از تحلیلگران معتقدند دست بالا در اختیار کسی است که هم نفت دارد و هم گذرگاه اصلی و حیاتی عبور آن را. این چنین است که نگاه‌ها برای رصد آینده اقتصاد به ایران دوخته شده است.

۱۴ میلیون بشکه در روز؛ بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ

آمارهای آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد جنگ جاری در خاورمیانه، بزرگترین اختلال عرضه نفت در تاریخ صنعت نفت را ایجاد کرده است. کاهش ۱۴ میلیون بشکه‌ای در روز، رقمی است که حتی تحریم‌های نفتی ایران در دوران اوج خود نیز نتوانست به آن نزدیک شود. این حجم از کاهش عرضه، عملاً هرگونه تلاش برای مهار قیمت‌ها را بی‌اثر کرده است.

ترامپ که در روزهای گذشته تلاش کرده بود با وعده پایان سریع جنگ و آزادسازی ذخایر استراتژیک، بازار را آرام کند، حالا با واقعیتی تلخ مواجه شده است: بازارهای جهانی به حرف‌درمانی اعتماد ندارند و قیمت‌ها بر اساس واقعیت‌های میدانی تعیین می‌شوند. واقعیت‌هایی مانند بسته بودن تنگه هرمز، توقف صادرات نفت ایران و کاهش تولید کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس.

سناریوهای قیمتی؛ از ۱۰۰ تا ۱۹۰ دلار

تحلیلگران بازار نفت با توجه به عمق اختلالات فعلی و چشم‌انداز مبهم جنگ، سناریوهای مختلفی را برای قیمت نفت برنت ترسیم کرده‌اند. خوش‌بینانه‌ترین سناریو، تثبیت قیمت در محدوده ۱۰۰ دلار است که آن هم رقمی تاریخی محسوب می‌شود. اما سناریوی بدبینانه، جهش قیمت به ۱۹۰ دلار را پیش‌بینی می‌کند؛ رقمی که می‌تواند اقتصاد جهانی را به رکود عمیق بکشاند.

پیش‌بینی میانگین تحلیلگران یعنی ۱۳۴ دلار و ۶۲ سنت، شاید واقع‌بینانه‌ترین عدد باشد. رقمی که نشان می‌دهد بازار انتظار پایان زودهنگام جنگ را ندارد و خود را برای یک دوره طولانی اختلال عرضه آماده می‌کند. در چنین شرایطی، هرگونه تلاش برای مهار قیمت‌ها از طریق آزادسازی ذخایر استراتژیک یا افزایش تولید توسط کشورهای دیگر، صرفاً مسکنی موقتی خواهد بود.

برگ برنده در دست کیست؟

در معادلات جدید انرژی جهان، دو عامل تعیین‌کننده شده است: داشتن نفت و داشتن گذرگاه عبور آن. ایران تنها کشوری در منطقه است که هر دو مزیت را همزمان در اختیار دارد. از یک سو با در اختیار داشتن چهارمین ذخایر بزرگ نفت جهان، و از سوی دیگر با کنترل تنگه هرمز که مسیر عبور ۲۰ درصد نفت جهان از آن می‌گذرد.

این ترکیب منحصربه‌فرد، ایران را به بازیگری کلیدی تبدیل کرده که معادلات انرژی جهان بدون در نظر گرفتن نقش آن قابل حل نیست. تحلیلگران غربی نیز این واقعیت را پذیرفته‌اند و به همین دلیل است که نگاه‌ها برای رصد آینده اقتصاد جهان به تهران دوخته شده است. نه واشنگتن، نه ریاض و نه مسکو، هیچکدام به تنهایی نمی‌توانند جای خالی ایران را در معادلات انرژی جهان پر کنند.

شکست سیاست حرف‌درمانی ترامپ

ترامپ که تصور می‌کرد با وعده پایان سریع جنگ و آزادسازی ذخایر استراتژیک می‌تواند بازار نفت را آرام کند، حالا با شکست آشکاری مواجه شده است. حرف‌درمانی او نه تنها نتوانست قیمت‌ها را پایین بیاورد، که بی‌اعتمادی بازار را نسبت به وعده‌های کاخ سفید افزایش داد. سقوط ۱ تریلیون دلاری بورس آمریکا در یک روز، نشانه آشکار این بی‌اعتمادی بود.

تصمیمات ضدونقیض کاخ سفید در روزهای اخیر – از یک سو تلاش برای مذاکره و از سوی دیگر تهدید به تشدید حملات – نیز به بی‌ثباتی بازار دامن زده است. تحلیلگران معتقدند تا زمانی که واشنگتن استراتژی روشنی برای پایان جنگ نداشته باشد، بازارهای جهانی به سمت قیمت‌های بالاتر حرکت خواهند کرد. در این میان، تنها عاملی که می‌تواند قیمت‌ها را پایین بیاورد، بازگشت کامل ثبات به خلیج فارس و از سرگیری عبور عادی نفتکش‌ها از تنگه هرمز است.

ایران در مرکز معادلات انرژی جهان

جنگ در خاورمیانه بزرگترین اختلال عرضه نفت در تاریخ را ایجاد کرده است. کاهش ۱۱ میلیون بشکه‌ای عرضه روزانه، تحلیلگران را به پیش‌بینی قیمت‌های بین ۱۰۰ تا ۱۹۰ دلار برای نفت برنت واداشته است. پیش‌بینی میانگین آنها یعنی ۱۳۴ دلار و ۶۲ سنت، نشان‌دهنده انتظار بازار برای یک دوره طولانی اختلال عرضه است.

در این میان، تلاش ترامپ برای مهار قیمت‌ها از طریق حرف‌درمانی با شکست مواجه شده و تصمیمات ضدونقیض کاخ سفید نیز به بی‌ثباتی بازار دامن زده است. بازارهای جهانی به این نتیجه رسیده‌اند که تا زمانی که تنگه هرمز باز نشود و عبور عادی نفتکش‌ها از سر گرفته نشود، قیمت نفت در سطوح بالا باقی خواهد ماند.

نگاه‌ها برای رصد آینده اقتصاد جهان به ایران دوخته شده است. کشوری که هم نفت دارد و هم گذرگاه اصلی و حیاتی عبور آن را در اختیار دارد. دست بالا در معادلات انرژی جهان از آنِ کسی است که این دو برگ برنده را همزمان یدک می‌کشد. و این چنین است که ایران به مرکز ثقل تحولات انرژی جهان تبدیل شده است.