رشد تدریجی نرخ دلار در بازار مبادلهای طی هفتههای اخیر، این گمانه را تقویت کرده که بانک مرکزی بهجای تثبیت مطلق نرخ ارز، به دنبال اجرای سیاست کاهش کنترل شده ارزش پول ملی است؛ رویکردی که با هدف همراستا کردن نرخ ارز با تورم و واقعیتهای اقتصادی دنبال میشود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، در ماههای اخیر، نرخ ارز مبادلهای با شیبی ملایم اما مستمر افزایش یافته است. این تغییر تدریجی، برخلاف جهشهای ناگهانی، نشاندهنده نوعی مدیریت فعال و هدفمند در سیاست ارزی است.
برخی تحلیل گران معتقدند این روند، نشانه حرکت به سمت مدلی است که در آن ارزش پول ملی به صورت تدریجی و کنترل شده تعدیل میشود؛ سیاستی که میتواند از بروز شوکهای ناگهانی در بازار ارز جلوگیری کند.
چرا تعدیل تدریجی نرخ ارز اهمیت دارد؟
در اقتصادی که تورم و رشد نقدینگی بهطور مستمر ادامه دارد، تثبیت مصنوعی نرخ ارز در بلندمدت میتواند منجر به ایجاد شکاف میان ارزش واقعی و اسمی ارز شود. این شکاف معمولاً با جهشهای ناگهانی و پرهزینه اصلاح میشود.
تعدیل تدریجی نرخ ارز، به سیاستگذار این امکان را میدهد که بدون ایجاد شوک ناگهانی، نرخ ارز را با متغیرهای بنیادی مانند تورم، رشد نقدینگی و تراز تجاری هماهنگ کند.
کاهش کنترل شده ارزش پول ملی؛ یک ابزار سیاستی
کاهش تدریجی ارزش پول ملی لزوماً به معنای ضعف اقتصادی نیست. در بسیاری از کشورها، این سیاست برای حفظ رقابت پذیری صادرات و جلوگیری از انباشت فشار ارزی استفاده میشود.
در چنین مدلی، بانک مرکزی تلاش میکند با مدیریت عرضه و تقاضای ارز، از جهشهای ناگهانی جلوگیری کند و مسیر تعدیل را به صورت تدریجی هدایت کند.
تجربه ترکیه؛ یک الگوی قابل توجه
از سال ۲۰۱۸، ترکیه رویکردی مشابه را در پیش گرفت و اجازه داد نرخ ارز بهتدریج افزایش یابد. هدف این سیاست، حفظ رقابت پذیری اقتصادی و جلوگیری از شوکهای ارزی بود.
این تجربه نشان داد که مدیریت تدریجی نرخ ارز میتواند در کوتاهمدت ثبات بیشتری در بازار ایجاد کند، هرچند موفقیت بلندمدت آن به هماهنگی کامل سیاستهای پولی، مالی و اقتصادی وابسته است.
اثر بر تورم و انتظارات بازار
افزایش تدریجی نرخ ارز میتواند از انباشت فشارهای پنهان جلوگیری کند. در صورت تثبیت مصنوعی نرخ ارز، بازار معمولاً با یک جهش ناگهانی مواجه میشود که اثر تورمی شدیدتری دارد.
در مقابل، تعدیل تدریجی باعث میشود انتظارات تورمی به صورت کنترل شده تر شکل گیرد و فعالان اقتصادی بتوانند تصمیمات خود را با ثبات بیشتری تنظیم کنند.
جمعبندی:
افزایش ملایم نرخ ارز مبادلهای میتواند نشانهای از تغییر رویکرد در سیاست ارزی باشد؛ رویکردی که هدف آن، مدیریت تدریجی ارزش پول ملی و جلوگیری از جهشهای ناگهانی است.
موفقیت این سیاست به تداوم مدیریت فعال بانک مرکزی و هماهنگی با سایر سیاستهای اقتصادی بستگی دارد. در صورت اجرای صحیح، این مدل میتواند ثبات بیشتری در بازار ارز ایجاد کند.
