تحلیلگران وود مکنزی، گلدمن ساکس و ساکسو بانک هشدار میدهند که تا زمانی تنگه هرمز بهطور واقعی باز نشود، شوک انرژی ادامه دارد. حتی با بازگشایی فوری، احیای کامل عرضه ماهها طول میکشد. میانگین قیمت بالای ۹۰ دلار میتواند جهان را به سمت رکود سوق دهد و در صورت تثبیت برنت بالای ۱۰۰ دلار، رشد اقتصادی جهانی به ۱.۷ درصد سقوط خواهد کرد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شاخص اول، آتشبس در خاورمیانه اگرچه خطر تشدید فوری تنشها را کاهش داده، اما معضل اصلی بازار انرژی حل نشده باقی مانده است: تنگه هرمز هنوز به طور واقعی باز نشده است. شرکتهای کشتیرانی با احتیاط عمل میکنند و هرگونه تصمیم برای عبور از این آبراه را منوط به ارزیابی مستمر ریسک و وضعیت امنیتی دانستهاند. مرسک اعلام کرده بدون اطمینان از امنیت کامل، نفتکشهای خود را به منطقه نخواهد فرستاد.
در این میان، گزارشهایی از رزرو نفتکش توسط پالایشگاه دولتی تایوان و غول تجارت کالا، گلنکور، برای بارگیری نفت از خاورمیانه منتشر شده است. اما این موارد معدود و نشانهای از گشایش قریبالوقوع نیست. شرکتهای بزرگ کشتیرانی همچنان در انتظار سیگنالهای روشنتری از سوی نیروهای نظامی و نهادهای بینالمللی هستند. وود مکنزی هشدار میدهد که حتی اگر تنگه هرمز همین امروز بدون محدودیت باز شود، احیای کامل عرضه نفت و گاز خاورمیانه چند ماه زمان خواهد برد و آثار آن زودتر از اواخر تابستان نمایان نمیشود.
گلدمن ساکس؛ تثبیت قیمت بالای ۱۰۰ دلار در صورت تداوم بسته بودن
بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس در جدیدترین گزارش خود هشدار داده است که اگر تنگه هرمز برای یک ماه دیگر عمدتاً بسته بماند، میانگین قیمت نفت برنت در سال جاری بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه تثبیت خواهد شد. این سناریو که هر روز محتملتر میشود، به معنای باقی ماندن شوک انرژی بر اقتصاد جهانی برای حداقل چند ماه دیگر است.
گلدمن ساکس همچنین اشاره کرده که حتی در صورت بازگشایی تدریجی، بازار نفت با یک دوره طولانی کمبود عرضه مواجه خواهد بود، زیرا زیرساختهای ذخیرهسازی و حملونقل منطقه آسیب دیده و احیای آنها نیازمند زمان و سرمایهگذاری مجدد است. این بانک پیشبینی کرده که در سناریوی پایه (بازگشایی تا اواخر فروردین)، قیمت برنت در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به طور میانگین ۹۸ دلار خواهد بود.
اما در سناریوی بدبینانه که بسته بودن نسبی تنگه هرمز تا پایان بهار ادامه یابد، قیمت میتواند به طور میانگین به ۱۱۵ تا ۱۲۰ دلار برسد. چنین رقمی، تورم را در اقتصادهای بزرگ به سطحی میرساند که بانکهای مرکزی چارهای جز افزایش شدید نرخ بهره نخواهند داشت. نتیجه نهایی، ترکیب رکود و تورم (استاگفلیشن) خواهد بود که مهار آن بسیار دشوار است.
وود مکنزی؛ رکود در کمین با میانگین قیمت بالای ۹۰ دلار
مؤسسه وود مکنزی برآورد کرده است که میانگین قیمت بالای ۹۰ دلار در سال جاری میتواند اقتصاد جهانی را به سمت رکود سوق دهد. بر اساس مدلهای این مؤسسه، در صورت رسیدن میانگین قیمت برنت به ۱۰۰ دلار در سال ۲۰۲۶، رشد اقتصادی جهان به ۱.۷ درصد کاهش خواهد یافت. این رقم به مراتب کمتر از نرخ رشد پایدار (حدود ۳ درصد) است و عملاً به معنای ورود بسیاری از اقتصادهای بزرگ به منطقه رکود است.
وود مکنزی همچنین هشدار میدهد که در صورت تداوم بنبست سیاسی و امنیتی، قیمت نفت برنت بار دیگر افزایش مییابد و تنها از مسیر تخریب تقاضا و کند شدن رشد اقتصادی، تعادل به بازار بازخواهد گشت. این یعنی بازار نفت آنقدر گران میشود که مصرف کنندگان (کشورها و صنایع) مجبور به کاهش مصرف میشوند. این فرایند اما بسیار دردناک است و با افزایش بیکاری و کاهش تولید همراه خواهد بود.
تحلیلگران وود مکنزی تأکید کردهاند که حتی اگر تنگه هرمز همین امروز باز شود، احیای کامل عرضه نفت و گاز خاورمیانه چند ماه زمان خواهد برد. در این فاصله، بازار با کمبود عرضه مواجه است و قیمتها در سطوح بالا باقی میمانند. آثار مثبت بازگشایی نیز زودتر از اواخر تابستان در آمارهای اقتصادی نمایان نخواهد شد.
احتیاط شرکتهای کشتیرانی؛ مرسک و دیگران در انتظار
یکی از نشانههای اصلی تداوم بحران، احتیاط شدید شرکتهای کشتیرانی بینالمللی است. مرسک، یکی از بزرگترین شرکتهای حملونقل کانتینری و نفتکش جهان، اعلام کرده است که هرگونه تصمیم برای عبور از تنگه هرمز منوط به ارزیابیهای مداوم ریسک و وضعیت امنیتی است. به عبارت دیگر، تا زمانی که نیروهای نظامی ضمانت امنیت کامل را ارائه ندهند، نفتکشهای مرسک به منطقه وارد نخواهند شد.
گزارشهایی از رزرو نفتکش توسط پالایشگاه دولتی تایوان و غول تجارت کالا، گلنکور، برای بارگیری نفت از خاورمیانه منتشر شده است. اما این موارد به عنوان «اقدامات آزمایشی» توصیف میشوند و نشانهای از عادیشدن شرایط نیستند. شرکتهای بزرگتر ترجیح میدهند مسیرهای دورتر و گرانتر (مانند دماغه امید نیک) را انتخاب کنند تا از ریسک تنگه هرمز اجتناب ورزند.
این احتیاط به معنای تداوم اختلال در زنجیره تأمین نفت است. حتی اگر تنگه هرمز از نظر نظامی باز شود، بازگشت اعتماد شرکتهای کشتیرانی هفتهها یا ماهها طول خواهد کشید. در این فاصله، قیمت نفت تحت تأثیر «پریمیوم ریسک» بالا باقی میماند و اقتصاد جهانی همچنان هزینه جنگ را پرداخت میکند.
ساکسو بانک؛ اختلالات ساختاری، نه فقط امنیتی
اوله هانسن، رئیس استراتژی کالا در ساکسو بانک، تأکید کرده است که مشکل فعلی بازار نفت تنها امنیتی نیست، بلکه ساختاری است. به گفته او، تا زمانی که تردد از تنگه هرمز محدود باشد و گلوگاههای زیرساختی در ذخیرهسازی و حملونقل برطرف نشود، بازار نفت با کمبود عرضه – بهویژه در بخش فرآوردهها – مواجه خواهد ماند.
بخش فرآوردههای نفتی (بنزین، گازوئیل، نفت کوره) به شدت به جریان روان نفت خام وابسته هستند. اختلال در ورود نفت خام به پالایشگاههای منطقه و جهان، زنجیره تولید فرآوردهها را نیز مختل کرده است. در نتیجه، حتی اگر خود نفت خام به اندازه کافی در دسترس باشد، ممکن است بنزین و گازوئیل با کمبود مواجه شوند. این همان چیزی است که در هفتههای اخیر در بازارهای آمریکا و اروپا مشاهده شده است.
هانسن هشدار میدهد که آتشبس اگرچه خطر تشدید فوری تنشها را کاهش داده، اما اختلالات ساختاری عرضه همچنان پابرجاست. پالایشگاههای آسیبدیده، خطوط لوله تخریبشده و تأسیسات ذخیرهسازی پر یا خراب، همگی نیازمند زمان و سرمایه برای بازسازی هستند. تا آن زمان، بازار نفت در وضعیت شکنندهای باقی خواهد ماند و هر خبر منفی میتواند قیمتها را دوباره به مدار صعودی بازگرداند.
شوک انرژی تا بازگشایی واقعی ادامه دارد
تحلیلهای مؤسسات معتبر بینالمللی و هشدارهای کارشناسان نشان میدهد که تا زمانی تنگه هرمز به طور واقعی باز نشود، شوک وارده به سیستم انرژی جهانی ادامه خواهد داشت و آثار آن بر اقتصاد جهانی عمیقتر میشود. آتشبس اگرچه خطر تشدید فوری درگیری را کاهش داده، اما اختلالات ساختاری عرضه و ناامنی مسیرهای دریایی هنوز پابرجاست.
شرکتهای کشتیرانی با احتیاط عمل میکنند و تنها موارد محدودی از رزرو نفتکش گزارش شده است. مرسک و دیگر بازیگران بزرگ تا حصول اطمینان کامل از امنیت، از عبور از تنگه هرمز خودداری میورزند. وود مکنزی هشدار میدهد که حتی با بازگشایی فوری، احیای کامل عرضه ماهها طول میکشد و آثار آن تا اواخر تابستان نمایان نخواهد شد.
سناریوهای قیمتی نگرانکننده هستند. گلدمن ساکس میگوید اگر تنگه هرمز یک ماه دیگر بسته بماند، میانگین قیمت برنت بالای ۱۰۰ دلار تثبیت میشود. وود مکنزی برآورد کرده که میانگین قیمت بالای ۹۰ دلار میتواند جهان را به رکود سوق دهد و در صورت رسیدن به ۱۰۰ دلار، رشد اقتصادی جهان به ۱.۷ درصد کاهش مییابد. اوله هانسن از ساکسو بانک نیز تأکید کرده که اختلالات ساختاری عرضه، بهویژه در بخش فرآوردهها، تا رفع گلوگاههای زیرساختی ادامه خواهد یافت.
در چنین شرایطی، تنها بازگشایی واقعی و پایدار تنگه هرمز میتواند به شوک انرژی پایان دهد. تا آن زمان، اقتصاد جهانی در فاصله باریکی بین تورم کنترل نشده و رکود ناشی از تخریب تقاضا سرگردان خواهد ماند.
